Het slimste marcelleke ter wereld helpt kinderen met revalideren

Technologiepark Zwijnaarde maakt de wereld elke dag een beetje beter. Hier zijn innovatie en hightech de sleutels tot oplossingen van grote en kleine problemen. Dat bewijst ook Centexbel. Het wetenschappelijk en technisch centrum voor textiel en kunststof vindt die oplossingen onder meer in de vorm van slim textiel. Dat is de verzamelnaam voor alle textiel dat iets extra kan: van kleur veranderen, signalen opvangen en uitsturen, omgevingsfactoren zoals zuurstof- of CO₂-concentratie meten, warmte afgeven en nog veel meer.

Wat kunnen we daar in de praktijk mee doen? RE:HOME is een waardevol voorbeeld. Binnen dat project ontwikkelt Centexbel slimme kledij voor kinderen met cerebrale parese. Dat is een houding- en bewegingsstoornis, veroorzaakt door beschadiging van de hersenen. Die belemmert hun motorische bewegingen en spiercontrole. Die kinderen zijn vaak gebaat bij intensieve revalidatieoefeningen.

 
“Kinderen met cerebrale parese hebben het vaak moeilijk om te communiceren wat ze voelen”, zegt onderzoeker Stijn Van Vrekhem. “We willen de impact van hun revalidatieoefeningen helder in kaart brengen. Dat doen we door hun ademhaling en hartslag te meten via een kledingstuk. Zo zien zowel het medische team als de ouders en zorgfiguren hoe zwaar die oefeningen zijn.”

“Daarvoor hebben we sensoren gezeefdrukt op een base layer, een ondershirt dat de kinderen dragen tijdens hun oefeningen”, vult collega-onderzoeker Pegah Zahedifar aan. “Die stof is rekbaar. Zodra je ze uitrekt, pikken de sensoren signalen op. Stijgt hun hartslag? Versnelt hun ademhaling? Dan zijn de oefeningen waarschijnlijk iets te lastig. Is er geen grote impact? Dan kun je de workload misschien wat opvoeren.”

Exoskelet en orthese

Zo wordt een alledaags sportshirt een waardevolle tool voor kinderen met cerebrale parese. Dat is het resultaat van een jarenlang traject. Het begon allemaal bij MOTION, de voorloper van RE:HOME. Beide zijn Europese Interreg-onderzoeksprojecten met steun van onder meer Provincie Oost-Vlaanderen. Bij MOTION werden de hartslag- en ademhalingssensoren ingebouwd in iets wat lijkt op een sportbeha. Dat ging nog gepaard met een kluwen aan kabels en elektroden. RE:HOME bouwt verder op die fundamenten, naar een gebruiksvriendelijker concept.

“Innovatie brengt zuurstof. Van alle tien projecten is er misschien één succesvol, maar dat kan genoeg zijn om de toekomst van onze textielsector vorm te geven.”

Brecht Demedts Onderzoeker Centexbel

Centexbel is een van de schakels in dit onderzoek. Zo ontwikkelen andere partners nu ook een elektronisch bord dat al die data verzamelt, net als een softwareplatform waarop je alle info eenvoudig kan raadplegen. Tegelijk worden hiervoor specifiek een exoskelet en twee soorten ortheses ontwikkeld. Een exoskelet is een slim steunpak dat rond de ledematen wordt gedragen. Een orthese is een kunstmatig hulpmiddel dat ondersteunt bij bepaalde bewegingen. In het geval van RE:HOME worden die laatste gemaakt voor de enkel en heup, respectievelijk door Thomas More-hogeschool en de KU Leuven.

De eindmeet van het project ligt binnen twee jaar. “Dan willen we een proof of concept hebben dat kan worden getest bij een handvol patiënten”, zegt Van Vrekhem. “Dat gebeurt met telkens één klinische partner in Vlaanderen, Frankrijk en Nederland. RE:HOME zal dan nog niet klaar zijn om op de markt te komen. Hopelijk lukt dat wel in een vervolgproject. Want we zien hier echt wel een groot potentieel.”

Centexbel-onderzoekers (vlnr.) Stijn Van Vrekhem, Pegah Zahedifar en Brecht Demedts

Van zetelverwarming tot panic buttons

RE:HOME toont dat slim textiel waarde heeft in de medische wereld, maar Centexbel werkt ook ver daarbuiten. Brecht Demedts, al twaalf jaar Centexbel-onderzoeker, schetst een handvol voorbeelden. Zetelverwarming bij elektrische auto’s is een eerste. “Zulke wagens worden nu vooral verwarmd via de batterij, terwijl je die liefst gebruikt om zover mogelijk te rijden. Het is veel efficiënter om gericht te verwarmen met slim textiel. Of denk aan duikers in zee: die hebben slow heating nodig. Ook daar kan slim textiel een oplossing bieden.”

Een stille panic button, ingebouwd in het uniform voor personeel in de gevangenis of psychiatrie, is een ander voorbeeld. “Via contactsensoren verstuur je een stil signaal wanneer de drager wordt aangevallen. Zo sla je alarm zonder dat een luide sirene voor chaos zorgt. We werkten ook mee aan werkkledij voor high-endbedrijven die vaccins maken. Zulke kledij mag maximaal 50 keer worden gewassen. Daarna is de bacterieresistentie niet meer gegarandeerd. Een ingebouwde chip telt automatisch hoe vaak het kledingstuk wordt gewassen. Dan weet je precies wanneer je welk stuk uit roulatie moet halen.”

Zuurstof voor de toekomst

Het woord ‘slim’ viel hierboven al een aantal keer. Zo gaat dat nu eenmaal met innovaties. Die zijn broodnodig om onze textielsector competitief te houden. Onze regio heeft een rijke geschiedenis op dat vlak. Textiel en innovatie gaan al eeuwenlang hand in hand in (Oost-)Vlaanderen. Al in de late middeleeuwen ontpopten steden als Aalst, Gent en Ronse zich als belangrijke textielcentra. Tijdens de industriële revolutie werd hun naam en faam alleen maar groter. Maar die bloeiperiode ligt intussen al een eind achter ons. In de geglobaliseerde wereld van vandaag zijn de uitdagingen gigantisch. China is vandaag al goed voor zowat de helft van de wereldwijde textielproductie. Wat valt daartegen te beginnen?

“Onze textielsector is erg competitief, maar moet zichzelf constant heruitvinden. Dit soort innovaties geeft ze zuurstof. Van elke tien projecten is er misschien maar één succesvol”, vat Brecht Demedts samen. “Maar dat kan genoeg zijn om onze toekomst vorm te geven. Daarom zijn wij er.”

Delen via